Trainen zonder te trainen

Vaak genoeg heb je als trainer te maken met een aantal zaken die je trainingsvoortgang belemmeren. Je kunt hierbij aan blessures denken maar ook het feit dat sommige spelers, of een heel team, niet snel genoeg vooruit gaat. Eigenlijk is dat natuurlijk altijd zo.
Ik krijg regelmatig de vraag gesteld of het niet mogelijk is om de trainingsopbrengst te vergroten is. Ik beantwoord deze vraag dan positief maar voeg daar meteen bij dat daar wel een omslag voor nodig is in het denken over trainingsmethodieken.
Laat ik maar eens beginnen met een aantal feiten op een rijtje te zetten. Voornamelijk in de Verenigde Staten is de laatste jaren veel geëxperimenteerd met wat men visualisatie noemt.
-Zo heeft men bewezen dat mensen die denken aan het uitvoeren van krachtoefeningen daadwerkelijk een spiertoename lieten zien.
-In verschillende experimenten heeft men laten zien dat bepaalde complexe bewegingen in vergelijking met een “normale”groep sporters door sporters die deze bewegingen visualiseren het leereffect aanzienlijk verhogen en de trainingstijd verkorten.

Wat is nu visualisatie?
Kort komt het hierop neer. Met visualisatie probeert men een bepaalde handeling voor te stellen zonder deze daadwerkelijk uit te voeren. In gedachten voeren ze de handeling uit. Door de handeling geconcentreerd, in detail en in tempo voor te stellen, leert je lichaam( zowel spieren als zenuwen, de handeling te beheersen en zul je ze sneller, nauwkeuriger en beter leren uitvoeren.

Is het zo gemakkelijk?
Ja, eigenlijk wel, maar in de praktijk valt het toch nog wel eens tegen.

En nu dan?
Ik wil hieronder een praktische handleiding geven hoe je hiermee als trainer kunt omgaan.

Programma.
Je dient als eerste de trainingsgroep hierop voor te bereiden. Als je nooit wat aan mentale training hebt gedaan, tenminste op een duidelijk zichtbare manier voor de spelers, zul je in eerste instantie allerlei vooroordelen moeten overwinnen en de spelers van het nut ervan moeten overtuigen. Het zal duidelijk zijn dat als je vanaf de jeugd de spelers in contact brengt met dit soort technieken het een en ander gemakkelijker zal verlopen. Maar goed, misschien kun je de spelers overtuigen met de volgende logische redenering.

Als je een bepaalde handeling daadwerkelijk uitvoert dan zullen spieren reageren onder impulsen van de hersenen. In de hersenen zelf vormen zich nieuwe verbindingen die het mogelijk maken om de beweging uit te voeren. Door in gedachten een handeling uit te voeren zullen dezelfde verbindingen ontstaan. Het zijn de hersenverbindingen die de spieren vertellen op welke wijze ze moeten handelen, wat ze moeten doen. Het leerproces vindt dus niet plaats met proberen en corrigeren, maar door een directe, haast perfecte, in de hersenen opgeslagen herinnering aan de desbetreffende beweging.

Daarnaast pak ook altijd mezelf als voorbeeld. Ik kan bepaalde bewegingen, weliswaar niet meer zo snel want ik ben geen 18 meer, goed en nauwkeurig voordoen (uitvoeren) terwijl ik deze in mijn eigen handballoopbaan nooit heb geleerd. De reden is eenvoudig, voordat ik mijn spelers een bepaalde beweging leer heb ik deze wel duizend keer in mijn hoofd uitgevoerd.

Heel belangrijk is de concentratie die de spelers moeten hebben, de rust die ze moeten nemen om de beweging in gedachten uit te voeren. Door dit te oefenen heb je als bijkomend voordeel dat je tevens leert concentreren. Hoe hoger de concentratie hoe groter het effect. Laat spelers zitten met de ogen dicht en laat ze dan in detail nadenken over de handeling.
Hieronder een voorbeeld, helaas in het Duits.

Wir üben mental einen Torwurf im Handball:
(Ausgangszustand sitzend - mit geschlossenen Augen)
  "Programm: Ich nehme den Pass an, der etwas scharf kommt und bringe den Ball im Nachfassen sicher in den Griff. 10 m Abstand zum Abwurfpunkt - einmal tippen -, einen gefährlichen Gegner gilt es zu umlaufen.
Anlaufen, Tempo steigern, tippen und tiefer kauern dabei, damit der Ball nicht verloren geht, der Raum reicht für drei weitere Schritte. Was macht der Torwart? Steigern zum Sprungwurf, kräftig abspringen! 
Nicht weit ausholen, den Tormann täuschen! Ich spüre eine Spannung in der Brust- und Schultermuskulatur - den Wurf verzögern -, der Tormann bewegt sich, also in die andere Ecke! Abfeuern! Ich komme hart auf den Boden und fange das Körpergewicht ab. Was macht der Gegner? Der Ball ist daneben - sofort zurück! Ich spüre die kurzen Startschritte, hätte vor dem Abwurf noch Zeit gehabt, war nicht in der besten Position.
Künftig kühler bleiben."

(aus Kursbuch Bewegungslehre 3)

 Het gedetailleerd werken is ook erg belangrijk. Het meeste effect sorteert men als het detail zo groot mogelijk is. Als trainer kun je het perfecte voorbeeld geven, in eerste instantie in slowmotion. Je moet je spelers op zoveel mogelijk detailpunten wijzen. Daarna geef je ze de opdracht om in gedachten de handeling enige malen te herhalen. Daarna moeten ze, zover ze dat nog niet deden i.p.v. de training zichzelf de handeling laten uitvoeren. Meestal zullen ze de handeling in het tempo dat ze hebben gezien herhalen. Vervolgens gaat het erom om het tempo, alles in gedachten, op te schroeven tot wedstrijdtempo. Hier zullen spelers zelf met moeilijkheden of blokkades komen die ze dan met behulp van de trainer kunnen oplossen.
Nadat u dit een  tijdlang hebt geoefend, kunt u de handeling daadwerkelijk gaan uitvoeren. U zult nu moeten corrigeren en ze met de correctie mentaal laten trainen. U zult verrast zijn over de resultaten

Deze methode kan ook worden toegepast bij spelers die een blessure hebben, ze kunnen echter het laatste gedeelte nog niet uitvoeren.
Daarnaast is het mogelijk om op deze wijze spelsystemen in te oefenen. De spelers moeten dan de posities in het veld visualiseren zo ook de loop- en balwegen en eventuele afronding.

Misschien is de stap naar deze trainingsvorm voor veel mensen te groot, overigens is het een slap excuus als men beweert te weinig tijd te hebben voor dit soort zaken, integendeel, men spaart hierdoor tijd uit, een eerste stap zou kunnen zijn dat voor iedere nieuwe oefening je de spelers vraagt om in gedachten dezen oefening uit te voeren, staande op hun positie op dat moment. Zelfs een klein stukje levert al rendement op

Hopelijk kunt u hiermee aan de slag. Heeft u vragen of opmerkingen stuur ze gerust naar handbalaction, ik krijg ze dan vanzelf
Ron Skomorowski
.